Vyasa Purnima significance: భారతీయ సనాతన ధర్మంలో తల్లి, తండ్రి తర్వాత అత్యున్నత స్థానం గురువుకే దక్కింది. తల్లిదండ్రులు మనకు జన్మనిస్తే, గురువు జీవితానికి దిశానిర్దేశం చేస్తాడు. అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి జ్ఞానమనే వెలుగును ప్రసాదించేవాడే గురువు. అందుకే గురువును సాక్షాత్తు త్రిమూర్తుల స్వరూపంగా భావిస్తారు. అలాంటి గురువులను స్మరించుకుని కృతజ్ఞతలు తెలియజేసే మహత్తర పర్వదినమే గురు పూర్ణిమ. ఈ సంవత్సరం జులై 29, బుధవారం గురు పూర్ణిమ సందర్భంగా ఈ పర్వదినం ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత, పురాణ నేపథ్యం, పూజా విధానం గురించి తెలుసుకుందాం.
గురు పూర్ణిమ ఎప్పుడు?
తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున గురు పూర్ణిమను జరుపుకుంటారు. ఈ ఏడాది ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి జులై 29, బుధవారం రావడంతో ఆ రోజునే గురు పూర్ణిమను భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరిస్తారు.
వ్యాస మహర్షి జన్మదినమే గురు పూర్ణిమ
గురు పూర్ణిమను వ్యాస పూర్ణిమ అని కూడా పిలుస్తారు. వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, మహాభారతం రచించి, అష్టాదశ పురాణాలను లోకానికి అందించిన మహర్షి వేదవ్యాసుడి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ పర్వదినాన్ని జరుపుకుంటారు.
ఇవి కూడా చదవండి
- “వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే ।
- నమో వై బ్రహ్మనిధయే వాశిష్ఠాయ నమో నమః॥”
ఈ శ్లోకం ప్రకారం వ్యాస మహర్షిని సాక్షాత్తు విష్ణు స్వరూపుడిగా భావించి భక్తులు ఆరాధిస్తారు.
గురువు ఎందుకు దేవుడితో సమానం?
మన సంస్కృతిలో గురువును త్రిమూర్తుల స్వరూపంగా వర్ణించారు.
- “గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః ।
- గురుస్సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురవే నమః॥”
‘గు’ అంటే అంధకారం, ‘రు’ అంటే తొలగించేవాడు. అజ్ఞానాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడే గురువు. అందుకే గురువు అనుగ్రహం లభిస్తే జీవితంలో విజయం, వివేకం, ధర్మబుద్ధి కలుగుతాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
గురుకుల సంప్రదాయం గొప్పతనం
ప్రాచీన భారతదేశంలో విద్యాభ్యాసం గురుకుల విధానంలో సాగేది. శ్రీరాముడు మహర్షి వశిష్ఠుని వద్ద, శ్రీకృష్ణుడు సాందీపని మహర్షి వద్ద విద్యను అభ్యసించారు. రాజులు, చక్రవర్తులు కూడా తమ పిల్లలను గురుకులాలకు పంపి విద్య, వినయం, ధర్మం నేర్పించేవారు. గురువులు తమ శిష్యులను సొంత పిల్లలకంటే ఎక్కువ ప్రేమతో తీర్చిదిద్ది ఆదర్శవంతులుగా తీర్చిదిద్దేవారు. అలాంటి మహనీయ గురువులను స్మరించుకునే పవిత్రమైన సందర్భమే గురు పూర్ణిమ.
గురు పూర్ణిమ ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
గురు పూర్ణిమకు అనేక ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు ఉన్నాయి.
- ఆదియోగి పరమశివుడు ఈ రోజునే సప్తర్షులకు యోగజ్ఞానాన్ని బోధించాడని శైవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.
- దత్తాత్రేయ స్వామి తన శిష్యులకు జ్ఞానబోధ చేసిన రోజు కూడా ఇదేనని దత్త సంప్రదాయ గ్రంథాలు పేర్కొంటాయి.
- వేదవ్యాస మహర్షి జన్మదినం కూడా ఆషాఢ పౌర్ణమి రోజే.
- వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించిన ఘనత కూడా వ్యాస మహర్షిదే.
- ఈ కారణాల వల్లే ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజును గురు పూర్ణిమగా అత్యంత పవిత్రంగా ఆచరిస్తున్నారు.
గురు పూర్ణిమ రోజున ఎలా పూజించాలి?
గురు పూర్ణిమ రోజున బ్రహ్మముహూర్తంలో లేదా సూర్యోదయం అనంతరం స్నానం చేసి గురువు, వ్యాస మహర్షి చిత్రపటాలకు పూజ చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
అనంతరం గురువుకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకోవాలి. ప్రత్యక్ష గురువు అందుబాటులో లేకపోతే, మనకు విద్యాబుద్ధులు నేర్పిన గురువులను స్మరించుకుని వారి పట్ల కృతజ్ఞత వ్యక్తం చేయాలి.
గురువుకు నూతన వస్త్రాలు, దక్షిణ, తాంబూలం సమర్పించడం, పాదాభివందనం చేయడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తుందని విశ్వాసం.
గురు పూర్ణిమ రోజు చేయదగిన శుభకార్యాలు
- వ్యాస మహర్షి, దక్షిణామూర్తి, దత్తాత్రేయ స్వామివారిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించాలి.
- లక్ష్మీనారాయణ స్వామివారికి తులసి మాలను సమర్పించాలి.
- గురువుకు దక్షిణ, తాంబూలం సమర్పించి ఆశీస్సులు పొందాలి.
- విద్యార్థులకు పుస్తకాలు దానం చేయడం, పేదలకు అన్నదానం చేయడం, విద్యాదానం చేయడం వంటి సేవాకార్యాలు చేయాలి.
- గురువు బోధించిన మంచి విలువలను జీవితంలో ఆచరించాలని సంకల్పించాలి.
గురు అనుగ్రహం ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
శాస్త్రాల ప్రకారం గురువు అనుగ్రహం ఉంటే జ్ఞానం, వివేకం, ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి లభిస్తాయి. జీవితంలోని అడ్డంకులను అధిగమించి సత్పథంలో నడిపించే శక్తి గురువు ఆశీర్వాదంలో ఉందని సనాతన ధర్మం విశ్వసిస్తుంది. అందుకే గురు పూర్ణిమ రోజున గురువులను స్మరించడం, వారి ఆశీస్సులు పొందడం, జ్ఞానానికి నమస్కరించడం ప్రతి ఒక్కరి జీవితాన్ని సార్థకం చేసే ఆధ్యాత్మిక ఆచారంగా భావించబడుతోంది.
(Disclaimer: గురు పూర్ణిమ ఆచారాలు ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు, మఠ పరంపరలు, కుటుంబ ఆచారాల ప్రకారం మారవచ్చు. మీ కుటుంబ గురువు లేదా స్థానిక పండితుల సూచనలను అనుసరించడం ఉత్తమం.)