ఒక దట్టమైన అడవికి సమీపంలో ఉన్న చిన్న గ్రామం ఉండేది. అందులో రామయ్య అనే పేద కట్టెలు కొట్టేవాడు ఉండేవాడు. అతను ఎంతో నిజాయితీగలవాడు, కష్టపడి పనిచేసేవాడు. తన భార్య, పిల్లలను పోషించడానికి ప్రతిరోజూ ఉదయం తన ఇనుప గొడ్డలి తీసుకుని అడవికి వెళ్లి చెట్లు నరికి కట్టెలు అమ్మేవాడు. ఒకరోజు ఎప్పటిలాగే అడవిలోకి వెళ్లి నదీ ఒడ్డున ఉన్న పెద్ద చెట్టును నరకడం ప్రారంభించాడు. చాలా సేపు కష్టపడి పని చేస్తున్న సమయంలో అతని చేతిలోని గొడ్డలి జారిపోయి నేరుగా నదిలో పడిపోయింది. ఆ నది చాలా లోతుగా ఉండేది. రామయ్యకు ఈత కూడా రాదు. ఎంతో వెతికినా గొడ్డలి కనిపించలేదు. అదే అతని జీవనాధారం కావడంతో ఒడ్డున కూర్చుని బాధతో ఏడవసాగాడు. అతని నిజమైన దుఃఖాన్ని చూసిన నదీ దేవత నీటిలో నుంచి బయటకు వచ్చింది. ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? అని దేవత అడిగింది.
రామయ్య వినయంగా, ‘అమ్మా! నా ఇనుప గొడ్డలి నీటిలో పడిపోయింది. అదే నా జీవనాధారం. అది లేకపోతే నా కుటుంబాన్ని పోషించలేను’ అని చెప్పాడు. దేవత నీటిలోకి వెళ్లి కొద్దిసేపటి తర్వాత మెరిసే బంగారు గొడ్డలి తీసుకొచ్చి ‘ఇదేనా నీ గొడ్డలి?’ అని అడిగింది. రామయ్య వెంటనే ‘కాదు అమ్మా. అది నాది కాదు’ అని నిజాయితీగా చెప్పాడు. దేవత మళ్లీ నీటిలోకి వెళ్లి ఈసారి వెండి గొడ్డలి తీసుకొచ్చింది. ‘ఇదేనా?’ అని అడిగింది. రామయ్య మళ్లీ ‘కాదు అమ్మా. అదీ నాది కాదు’ అని సమాధానం ఇచ్చాడు. మూడోసారి దేవత నీటిలోకి వెళ్లి అతని పాత ఇనుప గొడ్డలిని తీసుకొచ్చింది. రామయ్య ఆనందంతో ‘అవును అమ్మా! ఇదే నా గొడ్డలి’ అని చెప్పాడు. రామయ్య నిజాయితీ చూసి దేవత చాలా సంతోషించింది. నీ నిజాయితీకి నేను మెచ్చుకున్నాను. అందుకే ఈ మూడు గొడ్డళ్లు బంగారు, వెండి, ఇనుప అన్నీ నీకే బహుమతిగా ఇస్తున్నాను అని అంది. రామయ్య దేవతకు నమస్కరించి కృతజ్ఞతలు తెలిపాడు. మూడు గొడ్డళ్లతో ఇంటికి వెళ్లి జరిగిన విషయం అంతా తన కుటుంబానికి చెప్పాడు. ఆ తర్వాత వారి జీవితం సంతోషంగా సాగింది.
రామయ్యకు జరిగిన విషయం గ్రామమంతా తెలిసింది. అదే గ్రామంలో సోమయ్య అనే లోభి వ్యక్తి ఉండేవాడు. బంగారు గొడ్డలి కథ విన్న అతను కూడా అలాంటి బహుమతి పొందాలని ఆశపడ్డాడు. మరుసటి రోజు అతను తన గొడ్డలి తీసుకుని అదే నది దగ్గరకు వెళ్లాడు. ఉద్దేశపూర్వకంగా తన గొడ్డలిని నీటిలో పడేసి పెద్దగా ఏడవడం ప్రారంభించాడు.
కొద్దిసేపటికి నదీ దేవత మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది. ‘ఏమైంది?’ అని అడిగింది. ‘నా గొడ్డలి నీటిలో పడిపోయింది’ అని సోమయ్య నటిస్తూ చెప్పాడు. దేవత ముందుగా బంగారు గొడ్డలి తీసుకొచ్చి ‘ఇదేనా నీది?’ అని అడిగింది. లోభంతో కళ్లు మెరిసిపోయిన సోమయ్య వెంటనే ‘అవును… అవును… అదే నాది!’ అని అబద్ధం చెప్పాడు. దేవతకు అతని మోసం వెంటనే అర్థమైంది. ‘నువ్వు అబద్ధం చెప్పావు. ఇది నీది కాదు. లోభానికి ఫలితం శిక్షే’ అని చెప్పి బంగారు గొడ్డలిని తీసుకుపోయింది. అంతేకాక అతని అసలు ఇనుప గొడ్డలిని కూడా తిరిగి ఇవ్వలేదు. సోమయ్య తన లోభం వల్ల తన సొంత గొడ్డలినే కోల్పోయి నిరాశగా ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
నీతి
నిజాయితీ ఎప్పటికీ ఫలిస్తుంది. లోభం మనకు ఉన్నదాన్నే కోల్పోయేలా చేస్తుంది. నిజాయితీగా ఉండే వారికి వెంటనే కాకపోయినా, ఏదో ఒక రోజు తప్పకుండా మంచి ఫలితం లభిస్తుంది. సత్యం చెప్పేవారిని అందరూ గౌరవిస్తారు. అబద్ధం చెప్పేవారు చివరికి నష్టపోతారు. అవసరానికి మించి ఆశపడితే మన దగ్గర ఉన్నదాన్ని కూడా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. అలాగే మనిషి విలువ అతని సంపదలో కాదు, అతని మంచి గుణాలలో ఉంటుంది.