ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది పాముకాటుకు గురవుతుంటారు. భారతదేశంలోనూ వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అయితే ఎన్నో ప్రాణాలను కాపాడుతున్న యాంటీ స్నేక్ వెనం (ASV) తయారీలో గుర్రాల పాత్ర అత్యంత కీలకం. గుర్రాల రక్తంలో తయారయ్యే ప్రతిరక్షకాలు (యాంటీబాడీలు) వల్లే పాముల విషానికి విరుగుడు సిద్ధమవుతోంది. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు గుర్రాలు పరోక్షంగా మనుషులకు పునర్జన్మ ఇస్తున్నాయి అని చెబుతుంటారు.
గుర్రాలనే ఎందుకు ఎంచుకుంటారు?
యాంటీవెనమ్ తయారీకి సాధారణంగా ఆరోగ్యంగా ఉన్న పెద్ద గుర్రాలను ఎంపిక చేస్తారు. వాటి శరీర బరువు ఎక్కువగా ఉండటంతో తగినంత రక్తాన్ని సురక్షితంగా సేకరించే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాదు, గుర్రాల రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలంగా ఉండటం వల్ల అవి అధిక పరిమాణంలో ప్రతిరక్షకాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
విషాన్ని ఎలా ఇస్తారు?
మొదట నాగుపాము, కట్లపాము, రస్సెల్స్ వైపర్, సా-స్కేల్డ్ వైపర్ వంటి విషపూరిత పాముల నుంచి విషాన్ని అత్యంత జాగ్రత్తగా సేకరిస్తారు. ఆ విషాన్ని శుద్ధి చేసి, చాలా చిన్న మోతాదులో గుర్రానికి ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇస్తారు. ఒకేసారి ఎక్కువ విషం ఇవ్వరు. క్రమంగా చాలా వారాల పాటు మోతాదును పెంచుతూ ఇస్తారు. దీంతో గుర్రం శరీరం ఆ విషాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రత్యేక యాంటీబాడీలను తయారు చేస్తుంది.
రక్తం నుంచి విరుగుడు ఎలా తయారవుతుంది?
గుర్రం శరీరంలో తగినంత యాంటీబాడీలు ఏర్పడిన తర్వాత, పశువైద్యుల పర్యవేక్షణలో పరిమిత పరిమాణంలో రక్తాన్ని సేకరిస్తారు. అనంతరం ఆ రక్తం నుంచి ప్లాస్మాను వేరు చేస్తారు. ప్లాస్మాలో ఉన్న ప్రతిరక్షకాలను ప్రత్యేక శుద్ధి ప్రక్రియల ద్వారా వేరు చేసి, అనవసర ప్రోటీన్లను తొలగిస్తారు. తర్వాత వాటిని భద్రత, నాణ్యత పరీక్షలకు పంపిస్తారు. అన్ని పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణత సాధించిన తర్వాతే వాటిని ఇంజెక్షన్ రూపంలో యాంటీ స్నేక్ వెనం (ASV)గా ప్యాక్ చేసి ఆసుపత్రులకు సరఫరా చేస్తారు.
గుర్రాలకు హాని జరుగుతుందా?
యాంటీవెనమ్ తయారీ కేంద్రాల్లో గుర్రాల ఆరోగ్యానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. రక్తం తీసిన తర్వాత వాటికి విశ్రాంతి కల్పించి, పోషకాహారం అందిస్తారు. రక్త పరిమాణం తిరిగి సాధారణ స్థాయికి చేరిన తర్వాత మాత్రమే తదుపరి ప్రక్రియ చేపడతారు. జంతు సంక్షేమ నిబంధనల ప్రకారం మొత్తం ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తారు.
ఎన్నో ప్రాణాలకు రక్షణ
భారతదేశంలో ఉపయోగించే పాలీవేలెంట్ యాంటీవెనమ్ సాధారణంగా దేశంలో ఎక్కువగా కనిపించే నాలుగు ప్రధాన విషపూరిత పాముల విషాన్ని నిర్వీర్యం చేసేలా రూపొందించబడుతుంది. సమయానికి ఈ ఇంజెక్షన్ అందితే పాముకాటు వల్ల కలిగే ప్రాణాపాయం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
గుర్రాలు.. నిజంగానే ప్రాణదాతలు
పాముకాటుకు గురైన వ్యక్తికి సరైన సమయంలో యాంటీవెనమ్ అందితే మరణం అంచుల నుంచి తిరిగి ప్రాణాలతో బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ విరుగుడు వెనుక నిశ్శబ్దంగా పనిచేసేది గుర్రాల రోగనిరోధక శక్తే. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు గుర్రాలను కేవలం శక్తివంతమైన జంతువులుగా మాత్రమే కాకుండా, వేలాది మంది మనుషులకు పరోక్షంగా పునర్జన్మ ఇచ్చే ప్రాణదాతలుగా అభివర్ణిస్తున్నారు. వారి సహకారంతో తయారయ్యే యాంటీవెనమ్ ప్రతి సంవత్సరం అనేక కుటుంబాల్లో విషాదాన్ని తప్పిస్తూ ప్రాణాలను కాపాడుతోంది.