రీల్స్లో ప్రతి కొన్ని సెకన్లకో కొత్త కంటెంట్ కనిపిస్తుంది. దీంతో మెదడు వేగంగా వచ్చే కొత్తదనానికి అలవాటు పడుతుంది. కానీ నిజ జీవితంలో సంభాషణలు, కుటుంబ సంబంధాలు అంత వేగంగా మారవు. ఫలితంగా కొంతకాలానికి మనతో ఉన్నవారి మాటల కంటే ఫోన్లోని కంటెంట్ ఆసక్తికరంగా అనిపించే పరిస్థితి రావచ్చు. ఇది ఎలా జరుగుతుంది? సంబంధాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? తెలుసుకుందాం.
1. రీల్స్కు ఇంతగా ఎందుకు అలవాటు పడుతున్నారు?
ప్రతి కొన్ని సెకన్లకు కొత్త వీడియో, కొత్త విషయం కనిపించడం మెదడుకు నిరంతరం కొత్తదనాన్ని అందిస్తుంది. ఒక వీడియో తర్వాత మరో వీడియోలో ఇంకా ఆసక్తికరమైన కంటెంట్ ఉంటుందనే అంచనా ఏర్పడుతుంది. ఈ విధమైన ‘వేరియబుల్ రివార్డ్’ విధానం కారణంగా మనకు తెలియకుండానే రీల్స్ చూస్తూ ఎక్కువ సమయం గడిపే పరిస్థితి ఏర్పడుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
2. కుటుంబ సభ్యుల మాటల కంటే రీల్స్ ఆసక్తికరంగా అనిపిస్తాయా?
సైకియాట్రిస్ట్ డాక్టర్ పంకజ్ కుమార్ ప్రకారం, రీల్స్ నుంచి వేగంగా లభించే కొత్తదనం, రివార్డ్కు మెదడు అలవాటు పడితే నిజ జీవితంలోని సంభాషణలు అంత ఆసక్తికరంగా అనిపించకపోవచ్చు. కుటుంబ సభ్యులు మాట్లాడుతున్నప్పుడు కూడా ఫోన్ వైపు దృష్టి మళ్లడం మొదలవుతుంది. ఇలా క్రమంగా బంధాల్లో దూరం ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
3. ‘ఫబ్బింగ్’ అంటే ఏమిటి?
మీ ఎదురుగా ఒక వ్యక్తి మాట్లాడుతున్నా.. అతడిని పట్టించుకోకుండా ఫోన్ చూస్తూ ఉండటాన్ని ఫబ్బింగ్ (Phubbing) అంటారు. రీల్స్ అలవాటు ఎక్కువైనప్పుడు ఈ ప్రవర్తన పెరగవచ్చు. ఇంట్లో అందరూ ఒకే చోట కూర్చున్నప్పటికీ ఒక్కొక్కరు తమ ఫోన్లోనే మునిగిపోతే ముఖాముఖి సంభాషణ తగ్గిపోతుంది.
4. ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ భావోద్వేగంగా దూరమవుతారు
రీల్స్ చూడటానికి ఎక్కువ సమయం కేటాయించడం వల్ల కుటుంబంతో గడిపే సమయం తగ్గుతుంది. భౌతికంగా అందరూ ఒకే గదిలో ఉన్నప్పటికీ ప్రతి ఒక్కరి దృష్టి ఫోన్పైనే ఉంటే పరస్పర సంభాషణ, భావాలను పంచుకోవడం తగ్గిపోతుంది. దీంతో ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బందులు, అపార్థాలు పెరగవచ్చు.
5. చివరకు ఒంటరితనం కూడా పెరగొచ్చు
రీల్స్లో కనిపించే జీవితం, సంబంధాలు, వినోదం వాస్తవ జీవితానికి భిన్నంగా ఉంటాయి. నిరంతరం అలాంటి కంటెంట్ చూడటం వల్ల మన జీవితాన్ని దానితో పోల్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కుటుంబ సభ్యుల నుంచి తగినంత శ్రద్ధ, అర్థం చేసుకోవడం లేదనే భావన పెరిగితే వ్యక్తి క్రమంగా తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచాన్ని ఏర్పరుచుకునే పరిస్థితి రావచ్చు.
6. ఎప్పుడు ఇది ప్రమాదకరమైన అలవాటుగా మారుతుంది?
భోజనం చేసేటప్పుడు, నిద్రపోయే ముందు, కుటుంబంతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు లేదా కలిసి సమయం గడుపుతున్న సమయంలో కూడా రీల్స్ చూడాలనిపిస్తే జాగ్రత్త పడాలి. నిజ జీవితంలోని సాధారణ సంభాషణలు, కుటుంబంతో గడిపే సమయం బోరింగ్గా అనిపించడం కూడా అలవాటు తీవ్రతకు సంకేతంగా మారవచ్చు.
7. రీల్స్ అలవాటును ఎలా తగ్గించుకోవాలి?
ఫోన్ను పూర్తిగా వదిలేయాల్సిన అవసరం లేదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. బదులుగా దాని వినియోగానికి పరిమితులు పెట్టుకోవాలి. ముఖ్యంగా ఇంట్లో ‘నో ఫోన్ టైమ్’ ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు భోజనం చేసే సమయంలో ఎవరూ ఫోన్ ఉపయోగించకూడదనే నియమం పెట్టుకోవచ్చు.
8. కుటుంబంతో రోజూ కొంత సమయం కేటాయించండి
కుటుంబ సభ్యులతో రోజూ కనీసం కొంత సమయం ఫోన్కు దూరంగా గడపడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. కలిసి మాట్లాడటం, భోజనం చేయడం లేదా సాధారణ విషయాలను పంచుకోవడం ద్వారా ముఖాముఖి అనుబంధాన్ని తిరిగి పెంచుకోవచ్చు. నిపుణులు కూడా కుటుంబంతో ప్రతిరోజూ కనీసం అరగంట అయినా నాణ్యమైన సమయం గడపాలని సూచిస్తున్నారు.
గమనిక:
రీల్స్ చూడటం ప్రతి ఒక్కరికీ సమస్య అని చెప్పలేం. అయితే అది రోజువారీ పనులు, నిద్ర, కుటుంబంతో సంభాషణ లేదా ఇతర సంబంధాలను ప్రభావితం చేసే స్థాయికి చేరితే వినియోగాన్ని తగ్గించుకోవడం మంచిది. అవసరమైతే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుల సలహా తీసుకోవచ్చు.