సొర చేపలు.. అంటే షార్క్లు. వీటికి క్యాన్సర్ రాదని, సొర చేపను తింటే మనుషులకు క్యాన్సర్ నుంచి రక్షణ లభిస్తుందని చాలాకాలంగా ప్రచారం ఉంది. అసలు షార్క్లకు క్యాన్సర్ వస్తుందా? వాటి శరీరంలో నిజంగా క్యాన్సర్ను అడ్డుకునే పదార్థాలున్నాయా? సొర చేప తినడం వల్ల మనకు ఎంత ప్రయోజనం? క్యాన్సర్ తగ్గుతుందా? అనే ప్రశ్నలకు శాస్త్రీయ పరిశోధనలు ఏం చెబుతున్నాయో తెలుసుకుంటే ఈ ప్రచారంలో ఎంత నిజం ఉందో అర్థమవుతుంది.
షార్క్లకు క్యాన్సర్ రాదనే మాట చాలా కాలంగా ప్రచారంలో ఉంది. దీనికి ప్రధాన కారణం వాటి శరీర నిర్మాణం. షార్క్ల అస్థిపంజరం ఎక్కువగా కార్టిలేజ్ అంటే మృదులాస్థితో తయారై ఉంటుంది. ఈ కార్టిలేజ్లోని కొన్ని పదార్థాలు రక్తనాళాల ఏర్పాటును అడ్డుకోగలవా అనే అంశంపై శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధనలు చేశారు. అయితే షార్క్లకు క్యాన్సర్ అసలు రాదనేది మాత్రం నిజం కాదు. షార్క్లలో కూడా ప్రాణాంతక కణితులు నమోదయ్యాయి. అందువల్ల వాటిని క్యాన్సర్కు పూర్తిగా నిరోధకమైన జీవులుగా పరిగణించడం శాస్త్రీయంగా తప్పు.
అయితే షార్క్ కార్టిలేజ్పై శాస్త్రవేత్తలకు ఆసక్తి ఎందుకు కలిగింది? దీనికి కారణం యాంజియోజెనెసిస్ అనే ప్రక్రియ. ఒక కణితి పెరుగుతున్నప్పుడు దానికి ఆక్సిజన్, పోషకాలు అందేందుకు కొత్త రక్తనాళాలు ఏర్పడటం అవసరం. షార్క్ కార్టిలేజ్లోని కొన్ని పదార్థాలు ఈ కొత్త రక్తనాళాల ఏర్పాటును అడ్డుకోగలవని ప్రయోగశాల స్థాయిలో పరిశోధనలు సూచించాయి. దీంతో షార్క్ కార్టిలేజ్లో క్యాన్సర్ను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం ఉండవచ్చా అనే కోణంలో పరిశోధనలు మొదలయ్యాయి.
ఇక్కడే ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తించాలి. ప్రయోగశాలలో ఒక పదార్థం క్యాన్సర్కు సంబంధించిన ప్రక్రియను ప్రభావితం చేయడం, అదే పదార్థాన్ని మనిషి తినడం వల్ల క్యాన్సర్ నివారించడం లేదా తగ్గించడం రెండూ ఒకటి కాదు. ఒక పదార్థం శరీరంలో ఎలా జీర్ణమవుతుంది, రక్తంలోకి ఎంత పరిమాణంలో చేరుతుంది, కణితి వరకు చేరుతుందా, అక్కడ పనిచేస్తుందా అనే అనేక అంశాలను మానవులపై క్లినికల్ పరిశోధనల ద్వారానే నిర్ధారించాలి.
షార్క్ కార్టిలేజ్ను క్యాన్సర్ చికిత్సగా ఉపయోగించవచ్చా అనే అంశంపై మనుషుల్లో కూడా పరిశోధనలు జరిగాయి. నేషనల్ క్యాన్సర్ ఇన్స్టిట్యూట్ వివరాల ప్రకారం, అధునాతన బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ లేదా కొలొరెక్టల్ క్యాన్సర్ ఉన్న 83 మంది రోగులపై జరిగిన రాండమైజ్డ్ క్లినికల్ ట్రయల్లో షార్క్ కార్టిలేజ్ తీసుకున్నవారికి, ప్లేసిబో తీసుకున్నవారికి మధ్య జీవనకాలం లేదా జీవన నాణ్యతలో గణనీయమైన ప్రయోజనం కనిపించలేదు. అంటే ప్రయోగశాల స్థాయిలో కనిపించిన ఆసక్తికరమైన లక్షణాలు మనుషుల్లో క్యాన్సర్ చికిత్సగా ఉపయోగపడతాయని నిరూపించబడలేదు.
మరి సొర చేప మాంసం తింటే క్యాన్సర్ రాకుండా ఉంటుందా? దీనికి కూడా ప్రస్తుతం శాస్త్రీయ ఆధారం లేదు. చేపలు సాధారణంగా ప్రోటీన్ వంటి పోషకాలను అందించే ఆహారంగా ఉండవచ్చు. కానీ ప్రత్యేకంగా సొర చేప మాంసం తినడం వల్ల క్యాన్సర్ రాకుండా ఉంటుందని, లేదా క్యాన్సర్ ప్రమాదం గణనీయంగా తగ్గుతుందని నిరూపించిన మానవ అధ్యయనాలు లేవు. మరీ ముఖ్యంగా సొర చేప తినడం వల్ల ఇప్పటికే ఉన్న క్యాన్సర్ తగ్గిపోతుందని చెప్పడానికి కూడా ఆధారం లేదు.
షార్క్ కార్టిలేజ్కు సంబంధించిన పరిశోధనలను కొందరు సొర చేప మాంసానికి కూడా వర్తింపజేస్తారు. కానీ అది కూడా సరైనది కాదు. కార్టిలేజ్లో ఉండే నిర్దిష్ట పదార్థం గురించి పరిశోధన జరగడం ఒక విషయం. మొత్తం సొర చేపను వండుకుని తినడం వల్ల అదే ప్రభావం మన శరీరంలో కలుగుతుందని చెప్పడం మరో విషయం. ఆ రెండు విషయాలకు మధ్య చాలా శాస్త్రీయ దూరం ఉంది.
అంతేకాదు, సొర చేపలను ఎక్కువగా తినడం విషయంలో మరో అంశాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి. షార్క్లు సముద్ర ఆహార గొలుసులో పైస్థాయిలో ఉండే పెద్ద చేపలు కావడంతో వాటి శరీరంలో పాదరసం వంటి కలుషితాలు పేరుకుపోయే అవకాశం ఉంటుంది. అమెరికా ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కూడా షార్క్ను అధిక పాదరసం ఉన్న చేపల జాబితాలో చేర్చింది. ముఖ్యంగా గర్భిణీలు, గర్భం దాల్చే అవకాశం ఉన్న మహిళలు, పాలిచ్చే తల్లులు, చిన్నపిల్లలు ఇలాంటి చేపల విషయంలో ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని సూచిస్తోంది.
అయితే షార్క్లపై జరిగిన పరిశోధనలు పూర్తిగా విలువలేనివి అని మాత్రం చెప్పలేం. క్యాన్సర్లో కొత్త రక్తనాళాల ఏర్పాటును అడ్డుకోవడం అనే అంశంపై షార్క్ కార్టిలేజ్ పరిశోధనలు శాస్త్రవేత్తలకు ఒకప్పుడు ఆసక్తికరమైన పరిశోధనా మార్గాన్ని అందించాయి. జీవుల్లో సహజంగా ఉండే పదార్థాలను అధ్యయనం చేసి భవిష్యత్తులో ఔషధాలకు ఉపయోగపడే అణువులను గుర్తించడం వైద్య పరిశోధనలో సాధారణ ప్రక్రియ. అయితే ఏదైనా పదార్థం ఔషధంగా మారాలంటే ప్రయోగశాల పరిశోధనల నుంచి జంతు అధ్యయనాలు, ఆ తర్వాత మానవ క్లినికల్ ట్రయల్స్ వరకు అనేక దశలను దాటాలి.
అందుకే ‘షార్క్కు క్యాన్సర్ రాదు.. కాబట్టి సొర చేప తింటే మనకూ క్యాన్సర్ రాదు’ అనే వాదనలో రెండు తప్పులు ఉన్నాయి. మొదటిది షార్క్లకు క్యాన్సర్ రాదనే భావనే తప్పు. రెండోది షార్క్ కార్టిలేజ్లోని కొన్ని పదార్థాలకు సంబంధించిన ప్రయోగశాల పరిశోధనలను సొర చేప మాంసం తినడం వల్ల మనుషులకు కలిగే ఆరోగ్య ప్రయోజనాలుగా మార్చడం.
క్యాన్సర్ను నివారించడానికి ఒకే ఒక్క ఆహార పదార్థంపై ఆధారపడటం శాస్త్రీయంగా సరైన పద్ధతి కాదు. క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో పొగాకు, అధిక మద్యపానం వంటి ప్రమాదకర అలవాట్లకు దూరంగా ఉండటం, ఆరోగ్యకరమైన బరువును కొనసాగించడం, సమతుల ఆహారం తీసుకోవడం, శారీరక చురుకుదనం పాటించడం, వయస్సు మరియు ప్రమాదాన్ని బట్టి అవసరమైన క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్ చేయించుకోవడం వంటి నిరూపితమైన చర్యలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంది.
కాబట్టి సొర చేపల విషయంలో అసలు నిజం ఏమిటంటే.. షార్క్లలో క్యాన్సర్కు సంబంధించిన పరిశోధనలకు దారితీసిన కొన్ని ప్రత్యేక జీవశాస్త్ర లక్షణాలు నిజంగానే ఉన్నాయి. వాటి కార్టిలేజ్లోని కొన్ని పదార్థాలు రక్తనాళాల ఏర్పాటును ప్రభావితం చేయగలవని ప్రయోగశాల పరిశోధనలు సూచించాయి. కానీ సొర చేపను తినడం వల్ల మనిషికి క్యాన్సర్ రాదు, లేదా ఇప్పటికే ఉన్న క్యాన్సర్ తగ్గిపోతుంది అని చెప్పడానికి ఇప్పటివరకు తగిన శాస్త్రీయ ఆధారం లేదు. అందుకే సొర చేపను క్యాన్సర్కు మందుగా భావించడం కంటే.. షార్క్ జీవశాస్త్రం నుంచి వైద్య పరిశోధనకు లభించిన ఆసక్తికరమైన క్లూను మాత్రమే చూడటం సరైనది.