అంతరిక్ష పరిశోధనలు, ఇంటర్నెట్ సేవలు, వాతావరణ అంచనాలు, జీపీఎస్ నావిగేషన్, టీవీ ప్రసారాలు.. ఇలా మన రోజువారీ జీవితంలో శాటిలైట్ల పాత్ర రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వాలు, ప్రైవేట్ సంస్థలు భారీ సంఖ్యలో ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపుతున్నాయి. దీంతో భూమి చుట్టూ ఇప్పుడు వేల సంఖ్యలో శాటిలైట్లు తిరుగుతున్నాయి. అయితే ఇన్ని ఉపగ్రహాలు ఒకే కక్ష్యలో తిరుగుతుంటే అవి ఒకదానికొకటి ఢీకొనవా? ఒకవేళ ఢీకొంటే ఏమవుతుంది? అనే ప్రశ్నలు చాలామందిలో ఉన్నాయి.
భూమి చుట్టూ ఎన్ని శాటిలైట్లు ఉన్నాయి?
ప్రస్తుతం భూమి చుట్టూ సుమారు 16 వేలకుపైగా యాక్టివ్ శాటిలైట్లు కక్ష్యలో ఉన్నాయి. వీటిలో ఎక్కువ భాగం కమ్యూనికేషన్, ఇంటర్నెట్, వాతావరణం, శాస్త్రీయ పరిశోధనలు, నిఘా, రక్షణ అవసరాల కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. స్పేస్ఎక్స్ స్టార్లింక్ వంటి ప్రాజెక్టుల కారణంగా ఈ సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోంది. క్రియాశీల ఉపగ్రహాలతో పాటు పనిచేయని వేలాది పాత శాటిలైట్లు, రాకెట్ శకలాలు, ఇతర అంతరిక్ష వ్యర్థాలు (Space Debris) కూడా భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.
అవి ఒకదానికొకటి ఎందుకు ఢీకొనవు?
శాటిలైట్లు అన్నీ ఒకే ఎత్తులో లేదా ఒకే మార్గంలో ప్రయాణించవు. అవి వేర్వేరు కక్ష్యలు, ఎత్తులు, వేగాల్లో తిరుగుతాయి. ప్రతి ఉపగ్రహాన్ని భూమిపై ఉన్న ప్రత్యేక నియంత్రణ కేంద్రాలు నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంటాయి. అమెరికా, యూరప్ తదితర దేశాల స్పేస్ ట్రాకింగ్ వ్యవస్థలు లక్షలాది అంతరిక్ష వస్తువులను గుర్తించి వాటి కదలికలను గమనిస్తుంటాయి. రెండు ఉపగ్రహాలు దగ్గరపడే అవకాశం కనిపిస్తే, సంబంధిత సంస్థలు ముందుగానే వాటి కక్ష్యను స్వల్పంగా మార్చి ప్రమాదాన్ని నివారిస్తాయి.
ఒకవేళ ఢీకొంటే ఏమవుతుంది?
అంతరిక్షంలో శాటిలైట్లు గంటకు సుమారు 28 వేల కిలోమీటర్ల వరకు వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి. ఇంత వేగంతో రెండు ఉపగ్రహాలు ఢీకొంటే అవి పూర్తిగా ధ్వంసమవుతాయి. అంతేకాదు, వేల సంఖ్యలో చిన్నచిన్న లోహ శకలాలు ఏర్పడి అంతరిక్షంలో చెల్లాచెదురుగా వ్యాపిస్తాయి. ఈ శకలాలు ఇతర శాటిలైట్లు లేదా అంతరిక్ష కేంద్రాలకు కూడా ప్రమాదంగా మారుతాయి.
కెస్లర్ సిండ్రోమ్ అంటే ఏమిటి?
శాస్త్రవేత్తలు అత్యంత ఆందోళన చెందుతున్న అంశాల్లో కెస్లర్ సిండ్రోమ్ ఒకటి. ఒక శాటిలైట్ ఢీకొని శకలాలు ఏర్పడితే, ఆ శకలాలు మరో శాటిలైట్ను ఢీకొని మరిన్ని శకలాలను సృష్టిస్తాయి. ఇలా వరుస ప్రమాదాలు జరిగితే భూమి చుట్టూ అంతరిక్ష వ్యర్థాలు విపరీతంగా పెరిగి, భవిష్యత్తులో కొత్త శాటిలైట్లు ప్రయోగించడం కూడా కష్టమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
భూమిపై మనుషులకు ప్రమాదమా?
సాధారణంగా శాటిలైట్లు భూమి వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించినప్పుడు తీవ్రమైన ఘర్షణ కారణంగా చాలా భాగం కాలిపోయి బూడిదగా మారిపోతాయి. అందువల్ల భూమిపై ఉన్న ప్రజలకు ప్రత్యక్ష ప్రమాదం చాలా తక్కువ. అయితే పెద్ద శాటిలైట్ లేదా రాకెట్ భాగాలు పూర్తిగా కాలిపోకుండా భూమిపై పడే అవకాశాలు చాలా అరుదుగా ఉంటాయి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేసి ప్రమాదాన్ని తగ్గించే చర్యలు తీసుకుంటారు.
మన రోజువారీ జీవితంపై ప్రభావం
ఒక కీలక కమ్యూనికేషన్ లేదా నావిగేషన్ శాటిలైట్ పనిచేయకపోతే టీవీ ప్రసారాలు, మొబైల్ కమ్యూనికేషన్, జీపీఎస్ సేవలు, విమానాలు, నౌకల నావిగేషన్, బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు, వాతావరణ హెచ్చరికలు వంటి సేవలకు తాత్కాలిక అంతరాయం కలగవచ్చు. అందుకే అంతరిక్ష సంస్థలు శాటిలైట్ల భద్రతకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాయి.
అంతరిక్ష వ్యర్థాలపై ప్రపంచ దేశాల దృష్టి
శాటిలైట్ల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో అంతరిక్ష వ్యర్థాలను తగ్గించడం ప్రపంచ దేశాలకు పెద్ద సవాలుగా మారింది. కొత్త శాటిలైట్ల రూపకల్పనలో వాటిని సేవలు ముగిసిన తర్వాత సురక్షితంగా కక్ష్య నుంచి తొలగించే సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. అలాగే అంతరిక్షంలో పేరుకుపోయిన వ్యర్థాలను తొలగించేందుకు ప్రత్యేక మిషన్లను కూడా పలు దేశాలు, అంతరిక్ష సంస్థలు సిద్ధం చేస్తున్నాయి. భవిష్యత్తులో అంతరిక్షాన్ని సురక్షితంగా ఉంచేందుకు అంతర్జాతీయ సహకారం కీలకంగా మారనుంది.
మరిన్ని సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి