నల్గొండ జిల్లా, చిట్యాల మండలం, తాళ్లవెల్లెంల గ్రామంలో రైతు అజయ్ కుమార్ రెడ్డి తన నాలుగు ఎకరాల పొలంలో వినూత్న పద్ధతిలో వ్యవసాయం చేస్తూ ఇతర రైతులకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. ఆయన నాటు సీతాఫలం సాగుతో పాటు, అంతరపంటగా మేకల కోసం దశరథ గడ్డిని సాగు చేస్తున్నారు. ఈ సమగ్ర వ్యవసాయ పద్ధతి తక్కువ పెట్టుబడితో అధిక లాభాలను అందిస్తోంది. అజయ్ కుమార్ రెడ్డి తన భూమి సున్నపురాయి నేల అని, గతంలో నిమ్మ, బత్తాయి, మామిడి వంటి పంటలు సాగు చేయడానికి ప్రయత్నించగా, అవి పసుపు రంగులోకి మారి ఒక సంవత్సరం తర్వాత చనిపోయేవని వివరించారు. సున్నపురాయి నేలలు మొక్కలకు అవసరమైన పోషకాలను అందనీయవని గ్రహించి, భూమికి తగిన పంటను ఎంచుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ క్రమంలో, పుట్టల మీద, గుట్టల మీద, ఎక్కడైనా మొండిగా పెరిగే సీతాఫలం మొక్కలు ఈ నేలలకు అనుకూలమని భావించి ఏడు సంవత్సరాల క్రితం స్థానిక నర్సరీల నుంచి ఉచితంగా మొక్కలను తెచ్చి నాటారు. సీతాఫలం మొక్కలను వరుసకు వరుసకు 12 అడుగులు, మొక్కకు మొక్కకు 8 అడుగుల దూరం ఉండేలా నాటారు. మొదటి సంవత్సరంలో వేసవిలో ఒకటి లేదా రెండుసార్లు డ్రిప్ ద్వారా నీటి తడులు అందించగా, ఆ తర్వాత 30 సంవత్సరాల వరకు నీరు అవసరం లేదని ఆయన అనుభవంతో చెప్తున్నారు.
వర్షాకాలం ప్రారంభం కాగానే మొక్కలు చిగురించి, కాయలు కాస్తాయి. చలికాలంలో ఆకులు రాల్చి నిద్రావస్థకు వెళ్తాయి. సీతాఫలం ఆకులను పశువులు, మేకలు, గొర్రెలు తినవు. ఈ ఆకుల్లో సహజంగానే పురుగుల నివారణ గుణాలు ఉండటంతో, దీని ఆకు కషాయాలను సేంద్రియ వ్యవసాయంలో పురుగుల మందుగా కూడా వాడుతుంటారు. దీనికి ఎరువుల అవసరం కూడా లేదని అజయ్ కుమార్ రెడ్డి వివరించారు. పొలాన్ని బీడుగా ఉంచకుండా, పశువులు, మేకలు స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి అనుకూలంగా ఉండేలా, నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం షాద్ నగర్ నర్సరీ నుంచి కిలో రూ.600 చొప్పున దశరథ గడ్డి (హెడ్జ్ లూసర్న్) విత్తనాలను తెచ్చి చల్లారు. ఎకరానికి 2 కేజీల విత్తనాలు చల్లి, మొత్తం నాలుగు ఎకరాలకు 8 కిలోల విత్తనాలను ఉపయోగించారు. దశరథ గడ్డి ఒకసారి చల్లితే జీవితకాలం ఉంటుందని, వర్షాకాలంలో మళ్లీ మొలుస్తుందని తెలిపారు. ఇది అత్యధిక మాంసకృత్తులు కలిగి ఉన్నందున, మేకలు, పొట్టేళ్ల ఆరోగ్యకరమైన ఎదుగుదలకు తోడ్పడుతుంది. దశరథ గడ్డి ఆరు నుంచి ఎనిమిది అడుగుల ఎత్తు వరకు పెరుగుతుందని, దట్టంగా పెరిగి ఇతర కలుపు మొక్కలను అణిచివేస్తుందని, తద్వారా సీతాఫలం తోటలో కలుపు సమస్య ఉండదని అజయ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు. దశరథ గడ్డి లెగ్యూమ్ జాతికి చెందినది కావడంతో, వేర్లలో నత్రజని స్థాపక శక్తి ఉంటుంది. ఇది సీతాఫలం మొక్కలకు అదనపు పోషణను అందించి, సహజసిద్ధంగా నేలలో సారాన్ని పెంచుతుంది. ఈ సమగ్ర వ్యవసాయంలో భాగమైన మేకల పెంపకం కూడా ఎంతో లాభదాయకం. అజయ్ కుమార్ రెడ్డి తన పొలానికి పటిష్టమైన ఫెన్సింగ్ ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. దీని వలన బయటి జంతువులు లోపలికి రావు, లోపలివి బయటికి పోవు. ఇది మేకలకు వ్యాధులు సోకే ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది. మేకలు పొలంలో మేత మేసి సాయంత్రం ఇంటికి వస్తాయి. వేసవిలో దశరథ గడ్డి ఎండిపోయినప్పటికీ, ఆ సమయంలో సుబాబుల్ ఆకులను ప్రత్యామ్నాయంగా మేకలకు అందిస్తారు. సీతాఫలం ఆకులను మేకలు తినవు కాబట్టి మొక్కలకు ఎటువంటి నష్టం ఉండదు. సీతాఫలం సాగుకు ఎటువంటి పెట్టుబడి ఖర్చులు లేవని, వచ్చేదంతా ఆదాయమేనని అజయ్ కుమార్ రెడ్డి నొక్కి చెప్పారు. నాలుగు ఎకరాలకు సంవత్సరానికి లక్ష రూపాయలకు కాంట్రాక్టుకు ఇస్తున్నారని తెలిపారు. కాంట్రాక్టర్లే కాయలు కోసి డబ్బులు చెల్లిస్తారని, రైతులు దీని గురించి మరచిపోవచ్చని చెప్పారు. పత్తి వంటి పంటలతో పోలిస్తే, సీతాఫలం సాగులో పెట్టుబడి లేదని, అధిక లాభాలు ఉంటాయని వివరించారు. సీతాఫలం సాగుకు నీటి సౌకర్యం లేని భూములు, బీడు భూములు, రాళ్ల రప్పల భూములు అత్యంత అనుకూలమని, ఎకరానికి కనీసం రూ.25,000 ఆదాయం పొందవచ్చని సూచించారు. నాటు సీతాఫలం వంగడాలనే ఎంచుకోవాలని ఆయన రైతులకు సలహా ఇస్తున్నారు. ప్రస్తుతం మార్కెట్లో ఎన్ఎంకె గోల్డ్ వంటి హైబ్రిడ్ రకాలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, వాటికి ప్రత్యేక సంరక్షణ అవసరమని, పండు ఈగ బెడద ఉంటుందని తెలిపారు. నాటు సీతాఫలం మొండి మొక్క అని, ఎటువంటి వాతావరణ పరిస్థితులనైనా తట్టుకుంటుందని, ఎటువంటి చీడపీడల సమస్య ఉండదని, పండిన ప్రతి పండు తినే విధంగా ఉంటుందని వివరించారు.
కొమ్మ కత్తిరింపులు కూడా నాటు సీతాఫలానికి అవసరం లేదని, హైబ్రిడ్ రకాలకు మాత్రమే కొమ్మ కత్తిరింపులు అవసరమని తెలిపారు. చివరగా, ఎవరైనా సీతాఫలం సాగు చేయాలనుకుంటే ఎటువంటి సంశయం లేకుండా చేయవచ్చని, స్థానికంగా ఉండాల్సిన అవసరం కూడా లేదని, ఒక సంవత్సరంపాటు మొక్కలను పోషించి వదిలేస్తే, రెండున్నర సంవత్సరాల నుండి కాయలు కావడం ప్రారంభమవుతాయని అజయ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు. గుంటూరులోని బి.ఎన్.రెడ్డి నర్సరీ వంటి చోట్ల నాటు రకాల గ్రాఫ్టెడ్ మొక్కలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయని, వాటిని ఎంచుకోవడం ద్వారా కాయల పరిమాణం, నాణ్యత మెరుగుపడతాయని సూచించారు. దీర్ఘకాలిక లాభాల కోసం గింజల ద్వారా పెరిగిన నాటు మొక్కలు ఉత్తమమని, ఎందుకంటే వాటి జీవిత కాలం ఎక్కువని వివరించారు. సీతాఫలం డిమాండ్ పెరుగుతోందని, సరఫరా తక్కువగా ఉందని, మార్కెట్ సమస్య లేదని తెలిపారు. కోతుల బెడద ఒక సమస్య అయినప్పటికీ, దాన్ని నియంత్రించవచ్చని ఆయన చెప్పారు. ఈ సమగ్ర విధానం ద్వారా రైతులు అధిక లాభాలు పొందుతూ, నిశ్చింతగా జీవించవచ్చని అజయ్ కుమార్ రెడ్డి సందేశం.