మరణం తర్వాత మృతదేహంలో సహజంగా అనేక మార్పులు ప్రారంభమవుతాయి. శరీర ఉష్ణోగ్రత తగ్గడం, రక్త ప్రసరణ ఆగిపోవడం, కణజాలాలు క్రమంగా విచ్ఛిన్నం కావడం వంటి ప్రక్రియలు మొదలవుతాయి. దీంతో కొంతకాలం తర్వాత మృతదేహం కుళ్లిపోవడం ప్రారంభమవుతుంది. అయితే మృతదేహాన్ని కొంతకాలం పాటు సంరక్షించాల్సిన పరిస్థితుల్లో ఎంబామింగ్ అనే ప్రత్యేక ప్రక్రియను ఉపయోగిస్తారు. ప్రముఖ నటి శ్రీదేవి దుబాయ్ నగరంలో మరణించారు. ఆమె దుబాయ్లోని జుమేరా ఎమిరేట్స్ టవర్స్ హోటల్లో బస చేసినప్పుడు బాత్ టబ్లో ప్రమాదవశాత్తు మునిగిపోవడం వల్ల కన్నుమూశారు. అక్కడి నుంచి ఆమె పార్థివ దేహాన్ని భారత్కు తీసుకువచ్చేందుకు ఎక్కువ సమయం పట్టే అవకాశం ఉండటంతో.. ఎంబామింగ్ ప్రక్రియ నిర్వహించారు.
ఎంబామింగ్ అంటే ఏమిటి?
మృతదేహం త్వరగా కుళ్లిపోకుండా, శరీరంలోని కణజాలాల విచ్ఛిన్న ప్రక్రియను కొంతకాలం ఆలస్యం చేయడానికి చేసే సంరక్షణ ప్రక్రియనే ఎంబామింగ్ అంటారు. ఇందులో ప్రత్యేకమైన రసాయన ద్రావణాలను ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రక్రియను సాధారణంగా శిక్షణ పొందిన ఎంబామింగ్ నిపుణులు లేదా సంబంధిత వైద్య సిబ్బంది నిర్వహిస్తారు. శరీరంలో బ్యాక్టీరియా వల్ల జరిగే కుళ్లిపోయే ప్రక్రియను నియంత్రించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
మృతదేహానికి ఎంబామింగ్ ఎందుకు చేస్తారు?
దూర ప్రాంతాలకు తరలించాల్సి వచ్చినప్పుడు : ఒక వ్యక్తి ఒక ప్రాంతంలో మరణించి, మృతదేహాన్ని వందల లేదా వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న స్వస్థలానికి తీసుకెళ్లాల్సి వస్తే ప్రయాణానికి సమయం పడుతుంది. ముఖ్యంగా విమాన ప్రయాణాల్లో మృతదేహాన్ని తరలించడానికి కొన్ని నిబంధనలు కూడా ఉంటాయి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ఎంబామింగ్ చేయడం ద్వారా శరీరాన్ని కొంతకాలం సంరక్షిస్తారు.
విదేశాల నుంచి మృతదేహాన్ని తీసుకురావడానికి : విదేశాల్లో మరణించిన వ్యక్తి మృతదేహాన్ని స్వదేశానికి తీసుకురావాల్సిన సందర్భాల్లో ఎంబామింగ్కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. సుదీర్ఘ ప్రయాణం, విమానాశ్రయ నిబంధనలు, అంత్యక్రియలకు పట్టే సమయం వంటి కారణాల వల్ల మృతదేహాన్ని ముందుగా సంరక్షిస్తారు.
అంత్యక్రియలు ఆలస్యం అయినప్పుడు : కొన్ని సందర్భాల్లో కుటుంబ సభ్యులు ఇతర ప్రాంతాల్లో ఉండటం, బంధువులు చేరుకోవడానికి సమయం పట్టడం లేదా ఇతర కారణాల వల్ల అంత్యక్రియలు వెంటనే నిర్వహించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అలాంటి సమయంలో మృతదేహాన్ని కొంతకాలం పాటు మెరుగైన స్థితిలో ఉంచేందుకు ఎంబామింగ్ ఉపయోగపడుతుంది.
చివరిసారి చూసేందుకు : కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు మృతదేహాన్ని చివరిసారి చూసేందుకు లేదా నివాళులు అర్పించేందుకు కొంత సమయం అవసరమైన సందర్భాల్లో కూడా ఈ ప్రక్రియ చేస్తారు. మృతదేహంలో కనిపించే కొన్ని సహజ మార్పులను కొంతవరకు తగ్గించేందుకు ఇది సహాయపడుతుంది.
ఎంబామింగ్ ఎలా జరుగుతుంది?
ఎంబామింగ్ ఒక సాధారణ శుభ్రపరిచే ప్రక్రియ కాదు. ఇది మృతదేహాన్ని శాస్త్రీయంగా సంరక్షించే ప్రక్రియ. సాధారణంగా ముందుగా మృతదేహాన్ని శుభ్రపరుస్తారు. ఆ తర్వాత శరీరంలోని ప్రధాన రక్తనాళాల ద్వారా ప్రత్యేక సంరక్షణ ద్రావణాన్ని ప్రవేశపెడతారు. అదే సమయంలో శరీరంలోని రక్తం, ఇతర ద్రవాలను తొలగించే ప్రక్రియ జరుగుతుంది. సాధారణంగా ఉపయోగించే ఎంబామింగ్ ద్రావణాల్లో ఫార్మాల్డిహైడ్ ఆధారిత సంరక్షణ రసాయనాలు, ఇతర రసాయనాలు ఉండవచ్చు. ఇవి కణజాలాల విచ్ఛిన్నాన్ని, బ్యాక్టీరియా పెరుగుదలను కొంతకాలం నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి. అవసరాన్ని బట్టి శరీరంలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు ప్రత్యేకంగా సంరక్షణ చర్యలు చేపడతారు. చివరగా మృతదేహాన్ని శుభ్రపరిచి, దుస్తులు ధరింపజేసి, కుటుంబ సభ్యులు చివరిసారి చూసే విధంగా సిద్ధం చేస్తారు.
ఎంబామింగ్ చేసిన తర్వాత మృతదేహం ఎంతకాలం ఉంటుంది?
ఎంబామింగ్ చేసినంత మాత్రాన మృతదేహం శాశ్వతంగా భద్రంగా ఉండదు. ఇది కేవలం కుళ్లిపోయే ప్రక్రియను ఆలస్యం చేసే తాత్కాలిక సంరక్షణ పద్ధతి. మృతదేహం ఎంతకాలం మెరుగైన స్థితిలో ఉంటుంది అనేది ఉపయోగించిన పద్ధతి, వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత, మృతదేహం పరిస్థితి, శీతలీకరణ సదుపాయాలు, మరణానికి ముందు లేదా తర్వాత ఉన్న కొన్ని పరిస్థితులు వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే ఎంబామింగ్ చేసినా సాధ్యమైనంత త్వరగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించడం సాధారణంగా మంచిదే.
ఎంబామింగ్ చేస్తే మృతదేహం సహజంగా కనిపిస్తుందా?
ఎంబామింగ్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం మృతదేహం రూపాన్ని సాధ్యమైనంత సహజంగా ఉంచడం. మరణం తర్వాత ముఖంలో, చర్మంలో వచ్చే కొన్ని మార్పులను మేకప్, జుట్టు సర్దడం, దుస్తులు ధరింపజేయడం వంటి పద్ధతులతో కొంతవరకు సరిచేస్తారు. అయితే ప్రతి మృతదేహంలో ఫలితం ఒకేలా ఉండదు. మరణానికి కారణం, గడిచిన సమయం, గాయాలు, వ్యాధులు, వయస్సు, శరీర పరిస్థితి వంటి అంశాలు రూపంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
ఎంబామింగ్, కోల్డ్ స్టోరేజ్ రెండూ ఒకటేనా?
కాదు. కోల్డ్ స్టోరేజ్ అంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలో మృతదేహాన్ని ఉంచడం. చల్లని వాతావరణం వల్ల కుళ్లిపోయే ప్రక్రియ నెమ్మదిస్తుంది. ఎంబామింగ్ మాత్రం ప్రత్యేక రసాయనాలను ఉపయోగించి మృతదేహాన్ని సంరక్షించే ప్రక్రియ. కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ రెండు పద్ధతులను కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఉదాహరణకు, ఎంబామింగ్ చేసిన మృతదేహాన్ని కూడా అవసరమైతే కోల్డ్ బాక్స్లో ఉంచవచ్చు.
ప్రతి మృతదేహానికీ ఎంబామింగ్ చేస్తారా?
అవసరం లేదు. సాధారణంగా సమీప ప్రాంతంలోనే అంత్యక్రియలు త్వరగా నిర్వహించాల్సి ఉంటే ఎంబామింగ్ అవసరం లేకపోవచ్చు. అయితే మృతదేహాన్ని ఎక్కువ దూరం తరలించాల్సి రావడం, విదేశాలకు పంపించడం, అంత్యక్రియలు ఆలస్యం కావడం వంటి సందర్భాల్లో దీని అవసరం ఏర్పడవచ్చు. అలాగే మృతదేహాన్ని ఎలా తరలించాలి, ఎలాంటి సంరక్షణ అవసరం, ఏ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి అనే విషయం ప్రాంతం, ఆసుపత్రి, రవాణా విధానం, సంబంధిత అధికారుల నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఎంబామింగ్ వల్ల మృతదేహానికి ఏమవుతుంది?
సాధారణంగా దీని ఉద్దేశం మృతదేహాన్ని “జీవించి ఉన్నట్లు” మార్చడం కాదు. మరణం తర్వాత సహజంగా జరిగే శారీరక విచ్ఛిన్నాన్ని కొంతకాలం నెమ్మదించడం మాత్రమే. ఎంబామింగ్ వల్ల శరీరంలోని కణజాలాలు పూర్తిగా నిలిచిపోవు. కాలక్రమేణా సహజమైన కుళ్లిపోయే ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది.
ఎందుకు ముఖ్యమైన ప్రక్రియ?
ఒక వ్యక్తి దూర ప్రాంతంలో మరణించినప్పుడు కుటుంబ సభ్యులు మృతదేహాన్ని స్వగ్రామానికి తీసుకెళ్లాలనుకోవచ్చు. మరికొన్ని సందర్భాల్లో అంత్యక్రియలకు బంధువులు చేరుకోవడానికి సమయం అవసరం కావచ్చు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మృతదేహాన్ని కొంతకాలం పాటు మెరుగైన స్థితిలో ఉంచడం కోసం ఎంబామింగ్ ఉపయోగపడుతుంది.
సింపుల్గా చెప్పాలంటే.. ఎంబామింగ్ అనేది మృతదేహాన్ని పర్మనెంట్గా భద్రపరిచే ప్రక్రియ కాదు. మరణం తర్వాత శరీరంలో జరిగే కుళ్లిపోయే ప్రక్రియను కొంతకాలం ఆలస్యం చేసి, మృతదేహాన్ని సురక్షితంగా తరలించడానికి లేదా అంత్యక్రియలు జరిగే వరకు సంరక్షించడానికి ఉపయోగించే శాస్త్రీయ పద్ధతి.