Upakarma on Shravan Purnima Telugu: శ్రావణ పౌర్ణమి అనగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది రాఖీ పండగ. సోదరి తన సోదరుడి చేతికి రాఖీ కట్టి, అతని ఆయురారోగ్యాలు, సుఖసంతోషాలను కోరుకుంటుంది. ప్రేమ, అనుబంధం, రక్షణకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ పండుగను దేశవ్యాప్తంగా ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. అయితే శ్రావణ పౌర్ణమికి ఇంతటితోనే ప్రత్యేకత ముగియదు. మన వైదిక సంప్రదాయంలో ఈ రోజుకు మరో విశిష్టమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. కొన్ని వైదిక సంప్రదాయాల్లో ఈ సందర్భంగా ఉపాకర్మ అనే పవిత్ర సంస్కారాన్ని ఆచరిస్తారు.
ఉపాకర్మ అంటే ఏమిటి?
ఉపాకర్మను సులభంగా చెప్పాలంటే వేదాధ్యయనాన్ని పునఃప్రారంభించే వైదిక సంస్కారం. ప్రాచీన కాలంలో గురుకులాల్లో వేదాలను అభ్యసించే వారికి నిర్ణీత కాలంలో విరామం ఉండేది. అనంతరం పవిత్రమైన సంకల్పంతో తిరిగి వేదాధ్యయనాన్ని ప్రారంభించేవారు. ఈ పునఃప్రారంభానికి సంబంధించిన సంస్కారాన్నే ఉపాకర్మగా పిలుస్తారు. అయితే ఉపాకర్మ అంటే కేవలం కొత్త యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించడం మాత్రమే కాదు. ఇందులో ఋషి స్మరణ, తర్పణం, గాయత్రీ జపం, నూతన యజ్ఞోపవీత ధారణ వంటి అనేక ఆచారాలు సంప్రదాయాన్ని బట్టి ఉంటాయి. కాగా, శ్రావణ పౌర్ణమిని జంధ్యాల పౌర్ణమి అని కూడా అంటారు.
నూతన యజ్ఞోపవీతం (జంధ్యం) ఎందుకు ధరిస్తారు?
వైదిక సంప్రదాయంలో యజ్ఞోపవీతం(జంధ్యం) కర్తవ్యబద్ధత, నియమం, ధర్మాచరణకు గుర్తుగా భావిస్తారు. ఉపాకర్మ సందర్భంగా నూతన యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించడం ద్వారా గతంలో జరిగిన లోపాలను సరిదిద్దుకుని, ఇకపై మరింత శ్రద్ధతో ధర్మాన్ని ఆచరించాలనే సంకల్పాన్ని పునరుద్ధరించుకుంటారు. అందువల్ల ఇది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాకుండా ఆత్మపరిశీలన, కర్తవ్యస్మరణ, మంచి సంకల్పానికి ప్రతీకగా కూడా భావించవచ్చు.
ఇవి కూడా చదవండి
రాఖీ.. ఉపాకర్మ.. రెండింటి సందేశం ఒక్కటేనా?
- రెండూ వేర్వేరు సంప్రదాయాలకు చెందిన ఆచారాలే అయినప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న భావంలో ఒక అందమైన సామ్యం కనిపిస్తుంది.
- రాఖీ.. కుటుంబ బంధాలను, పరస్పర ప్రేమను, రక్షణ బాధ్యతను గుర్తుచేస్తుంది.
- ఉపాకర్మ.. ధర్మం, గురువు, ఋషిపరంపర, వేదాధ్యయనం, వైదిక కర్తవ్యాల పట్ల బాధ్యతను గుర్తుచేస్తుంది.
- అంటే ఒకటి కుటుంబ బంధాల పట్ల బాధ్యతను, మరొకటి ధర్మం పట్ల బాధ్యతను గుర్తు చేస్తాయి.
ప్రతి ఒక్కరూ ఉపాకర్మ చేయాలా?
ఉపాకర్మ నిర్దిష్ట వైదిక సంప్రదాయాలకు సంబంధించిన సంస్కారం. వేదశాఖ, సూత్రం, కుటుంబాచారం తదితర అంశాలను బట్టి దాని తేదీ, విధానం మారవచ్చు. కాబట్టి ఈ ఆచారాన్ని పాటించేవారు తమ కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం గురువు లేదా పురోహితుల మార్గదర్శకత్వంలో ఆచరించడం సముచితం. అయితే ఉపాకర్మ చేసే సంప్రదాయం లేకపోయినా, ఈ రోజు మనకు అందించే ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ జీవితంలో అన్వయించుకోవచ్చు.
(Disclaimer: ఈ కథనంలోని వైదిక ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు ఆయా కుటుంబాచారాలు, వేదశాఖలను బట్టి మారవచ్చు. ఆచరించే ముందు పండితులు లేదా పురోహితుల సూచనలు తీసుకోవడం మంచిది.)