ప్రకాశం జిల్లా పాతపట్నం మండలం వజ్జిరెడ్డిపాలెం గ్రామానికి చెందిన రైతు చిన్న వెంకటేశ్వర్ రెడ్డి ప్రకృతి వ్యవసాయ విధానంలో విప్లవాత్మక మార్పులకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. రైతన్నకు కేవలం ఒక పంటపై ఆధారపడకుండా, ఒకే పొలంలో పంటల వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ ఆదాయ మార్గాలను విస్తరింపజేసుకోవచ్చని ఆయన రుజువు చేస్తున్నారు. రసాయనాలకు దూరంగా, ప్రకృతిని నమ్ముకుని, ప్రధాన పంటకు తోడుగా అంతర పంటలు సాగు చేస్తూ తన కుటుంబ అవసరాలను తీర్చుకోవడమే కాకుండా, మిగిలిన దిగుబడులతో మంచి ఆదాయాన్ని పొందుతున్నారు. చిన్న వెంకటేశ్వర్ రెడ్డి తన ఒక ఎకరాన్ని పంటల వైవిధ్యానికి వేదికగా మార్చుకున్నారు. ప్రధాన పంటగా ట్యాగ్ 24 రకం వేరుశనగను సాగు చేస్తూ, అదే పొలంలో బెండ, చిక్కుడు, పొద్దుతిరుగుడు, ఆకుకూరలు వంటి అనేక రకాల అంతర పంటలను పండిస్తున్నారు. పంట చుట్టూ కాకర తీగలను పెంచుతూ, సమగ్రమైన వ్యవసాయ పద్ధతిని పాటిస్తున్నారు. ఈ సాగులో రసాయన ఎరువులు లేదా పురుగుమందులకు ఎటువంటి చోటు లేదు. పూర్తిగా ప్రకృతి వ్యవసాయ విధానాన్ని అవలంబిస్తూ, సేంద్రీయ ఎరువులు, కషాయాలను వినియోగిస్తున్నారు.
చిన్న వెంకటేశ్వర్ రెడ్డి 2015 నుంచి ప్రకృతి వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. అప్పట్లో తేలికపాటి వనరులతో ప్రారంభించి, 2016 నాటికి పూర్తిస్థాయిలో ఈ విధానంలోకి మారారు. ఫార్మర్ మాస్టర్ ట్రైనర్గా కూడా ఆయన సేవలు అందిస్తున్నారు. మన్నూరు యూనిట్ పరిధిలో తాను నేర్చుకున్న ప్రకృతి వ్యవసాయ పద్ధతుల్ని ఇతర రైతులకు చేరవేస్తున్నారు. ఆయన పొలంలో పి.ఎం.డి.ఎస్ విజయ్ కుమార్ సూచనల మేరకు 30 రకాల విత్తనాలతో (గడ్డి జాతి, తీగ జాతి, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పప్పు జాతి, నూనె జాతి, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు) బహుళ పంటల సాగు చేస్తున్నారు. ఈ భిన్న రకాల పంటలు వేర్వేరు లోతుల్లో పెరిగి, భూమిలో భిన్న పోషకాలను (జింక్, మెగ్నీషియం, మాంగనీస్, భాస్వరం, పొటాషియం, నత్రజని) స్థిరీకరిస్తాయి. ఉదాహరణకు, కంది వంటి పప్పు జాతి పంటలు మూడు నుండి పది అడుగుల లోతుకు వేళ్లను పంపించి, భూమిని చీల్చి, భూసారాన్ని పెంచుతాయి. ఈ బహుళ పంటల విధానం వల్ల నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం పెరుగుతుంది, సూక్ష్మజీవులు వృద్ధి చెందుతాయి, గాలి గదులు ఏర్పడతాయి. వర్షం పడినప్పుడు నీరు బయటికి కొట్టుకుపోకుండా భూమిలోకి ఇంకుతుంది. అంతేకాకుండా, తక్కువ నీటితో పంటలు పండటానికి ఇది దోహదపడుతుంది. వానపాములు వంటి రైతు నేస్తాలు కూడా బాగా వృద్ధి చెందుతాయి. మొదట ఈ విత్తనాలను పశువుల మేతగా ఉపయోగించి, తద్వారా పది నుండి ఇరవై వేల రూపాయల వరకు అదనపు ఆదాయం పొందవచ్చు. పశువులు తిన్న తర్వాత మిగిలిన వాటిని రోటావేటర్తో భూమిలో కలియదున్ని ప్రధాన పంట వేయడానికి పొలాన్ని సిద్ధం చేసుకుంటారు.
ప్రధాన పంటగా ఎంచుకున్న ట్యాగ్ 24 వేరుశనగ రకం ప్రత్యేకతలను కలిగి ఉంది. ఇది ట్రాంబే అకోలో సీడ్ (బాబా అటామిక్ సెంటర్) నుంచి వచ్చిన రకం. గుజరాత్ రైతులు దీనిని మెరుగుపరిచి, గుజరాత్ 24 పేరుతో మార్కెట్లోకి తీసుకువచ్చారు. పాతపట్నం మండలంలో దాదాపు మూడు వేల నుంచి నాలుగు వేల ఎకరాల్లో ఈ రకాన్ని సాగు చేస్తున్నారు. దీనికి మూడు విత్తనాల కాయలు ఎక్కువగా వస్తాయి, కాయ సైజు పెద్దగా ఉంటుంది, తెగుళ్లను తట్టుకునే శక్తి కూడా అధికం. ఈ వెరైటీ వచ్చిన తర్వాత దిగుబడి గణనీయంగా పెరిగింది. గతంలో 30-40 బస్తాలు మంచి దిగుబడిగా భావించేవారు. కానీ ఇప్పుడు ట్యాగ్ 24 తో 40 నుంచి 60 బస్తాల వరకు దిగుబడులు సాధిస్తున్నారు. ఈ విధంగా చిన్న వెంకటేశ్వర్ రెడ్డి రసాయన రహిత, బహుళ పంటల సాగుతో ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవడమే కాకుండా, పర్యావరణ పరిరక్షణకు, ఇతర రైతులకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు.