భార్యాభర్తలు తమ మధ్య ఒక ఒప్పందం చేసుకుని ఇకపై భర్తే లేదా భార్యే మొత్తం ఈఎంఐ చెల్లించాలని నిర్ణయించుకున్నా, బ్యాంకు అంగీకారం లేకుండా సహ-రుణగ్రహీత బాధ్యత పూర్తిగా తొలగిపోదు. అలాగే హోమ్లోన్లో ఇద్దరి పేర్లు ఉన్నాయనే కారణంతో ఇంటిపై కూడా ఇద్దరికీ సమాన యాజమాన్య హక్కులు ఉన్నాయని చెప్పలేం. ఇంటి టైటిల్ డీడ్, రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు, యాజమాన్య వాటా వంటి అంశాలే దీనిని నిర్ణయిస్తాయి.
1. విడాకుల తర్వాత ఉమ్మడి హోమ్లోన్ను ఎవరు చెల్లించాలి?
భార్యాభర్తలు కలిసి హోమ్లోన్ తీసుకున్నప్పుడు ఇద్దరూ సహ-రుణగ్రహీతలుగా ఉంటే, సాధారణంగా రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించే బాధ్యత ఇద్దరిపైనా ఉంటుంది. విడాకులు తీసుకున్న తర్వాత ఒకరు మొత్తం ఈఎంఐ చెల్లిస్తారని ఇద్దరూ పరస్పరం నిర్ణయించుకున్నా, ఆ నిర్ణయం ఒక్కటే బ్యాంకు రుణ ఒప్పందాన్ని మార్చదు.
ఉదాహరణకు, విడాకుల సమయంలో భర్త ఇకపై మొత్తం ఈఎంఐ చెల్లిస్తానని భార్యతో ఒప్పందం చేసుకున్నాడనుకుందాం. భవిష్యత్తులో భర్త ఈఎంఐలు చెల్లించకపోతే, రుణ ఒప్పందం ప్రకారం బ్యాంకు ఇతర సహ-రుణగ్రహీతను కూడా బకాయి చెల్లించాలని కోరే అవకాశం ఉంటుంది.
2. హోమ్లోన్లో పేరు ఉంటే ఇంటిపై సమాన హక్కు ఉంటుందా?
ఇది చాలా మంది చేసే సాధారణ అపోహ. హోమ్లోన్లో భార్యాభర్తలిద్దరి పేర్లు ఉండటం, ఇంటిపై ఇద్దరికీ సమాన యాజమాన్య హక్కు ఉందని తప్పనిసరిగా అర్థం కాదు.
ఇంటి యాజమాన్యం ప్రధానంగా రిజిస్టర్డ్ టైటిల్ డీడ్, సేల్ డీడ్, రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు వంటి ఆధారాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒకరు ఈఎంఐలో ఎక్కువ భాగం చెల్లించినంత మాత్రాన ఇంటిపై అదనపు యాజమాన్య వాటా ఆటోమేటిక్గా ఏర్పడదు.
3. ఇల్లు ఎవరి సొంతం అవుతుంది?
విడాకుల సమయంలో ఇల్లు ఎవరికి దక్కాలి అనే విషయం దంపతుల పరస్పర ఒప్పందం, ఆస్తి పత్రాలు, యాజమాన్య వాటా మరియు వర్తించే చట్టాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఇద్దరూ ఇంటిని కొనసాగించాలని అనుకుంటే, ఒకరు మరొకరి వాటాను కొనుగోలు చేసే విధానం కూడా ఉండవచ్చు. అయితే హోమ్లోన్ కొనసాగుతున్నట్లయితే బ్యాంకుతో అవసరమైన మార్పులు, రుణ బదిలీ లేదా సహ-రుణగ్రహీత తొలగింపు వంటి అంశాలను కూడా పరిష్కరించాలి.
4. విడాకుల తర్వాత ఇంటిని అమ్మవచ్చా?
దంపతులు ఇంటిని విక్రయించాలని నిర్ణయించుకుంటే, ముందుగా ఆ ఇంటిపై ఉన్న గృహ రుణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. రుణం ఇంకా బకాయి ఉన్నట్లయితే, సాధారణంగా విక్రయం ద్వారా వచ్చిన మొత్తంలో నుంచి బ్యాంకుకు చెల్లించాల్సిన రుణాన్ని ముందుగా తీర్చాల్సి ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు, ఇల్లు రూ.80 లక్షలకు అమ్ముడైందని, బ్యాంకుకు ఇంకా రూ.30 లక్షల హోమ్లోన్ బకాయి ఉందని అనుకుందాం. ముందుగా రూ.30 లక్షల రుణాన్ని తీర్చిన తర్వాత మిగిలిన రూ.50 లక్షలను సంబంధిత యాజమాన్య హక్కులు, ఒప్పందం ప్రకారం పంచుకోవచ్చు.
5. ఈఎంఐలు ఎవరు చెల్లించారనే విషయం ముఖ్యం కాదా?
ఈఎంఐ చెల్లింపులు ఆర్థికంగా ముఖ్యమైనవే అయినప్పటికీ, వాటి ఆధారంగా మాత్రమే ఇంటి యాజమాన్య వాటా నిర్ణయించబడదు. ఒక వ్యక్తి ఎక్కువ ఈఎంఐలు చెల్లించినా, రిజిస్టర్డ్ పత్రాల్లో యాజమాన్య వాటా వేరుగా ఉండవచ్చు.
అందువల్ల విడాకుల సమయంలో ఈఎంఐ చెల్లింపులు, డౌన్పేమెంట్, ఆస్తి పత్రాలు, యాజమాన్య వాటా, రుణ బకాయి వంటి అన్ని అంశాలను కలిపి పరిశీలించడం అవసరం.
6. ఇంటిని అమ్మిన తర్వాత మిగిలిన డబ్బు ఎలా పంచుకోవాలి?
ఇంటి విక్రయం ద్వారా వచ్చిన మొత్తంలో నుంచి ముందుగా హోమ్లోన్ బకాయిలు, అవసరమైన ఇతర ఖర్చులు చెల్లించాల్సి రావచ్చు. ఆ తర్వాత మిగిలిన మొత్తాన్ని ఆస్తిపై ఉన్న అధికారిక యాజమాన్య వాటా లేదా దంపతుల మధ్య చట్టబద్ధమైన ఒప్పందం ప్రకారం పంచుకోవచ్చు.
అయితే ప్రతి కేసు పరిస్థితులు భిన్నంగా ఉంటాయి. కాబట్టి కేవలం ఈఎంఐ ఎవరు చెల్లించారనే అంశం ఆధారంగా డబ్బు పంచుకోవడం సరైన నిర్ణయం కాకపోవచ్చు.
7. ఇంటిని అమ్మితే పన్నులు కూడా ఉండొచ్చు
ఆస్తిని విక్రయించినప్పుడు కేవలం హోమ్లోన్ బకాయినే కాకుండా పన్ను అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఆస్తిని ఎప్పుడు కొనుగోలు చేశారు, ఎంతకు కొనుగోలు చేశారు, ఎంత కాలం కలిగి ఉన్నారు, ఎంతకు విక్రయించారు వంటి అంశాల ఆధారంగా మూలధన లాభాల పన్ను వంటి పన్ను బాధ్యతలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
అందువల్ల విడాకుల సెటిల్మెంట్లో ఇంటి విలువ, రుణ బకాయి, యాజమాన్య వాటాతో పాటు భవిష్యత్ పన్ను ప్రభావాలను కూడా పరిశీలించడం మంచిది.
8. భార్యకు ఇంటిపై నివాస హక్కు ఉంటుందా?
కొన్ని పరిస్థితుల్లో మహిళకు ఉమ్మడి గృహంలో నివసించే హక్కు చట్టపరంగా ఉండవచ్చు. అయితే నివాస హక్కు మరియు ఆస్తి యాజమాన్య హక్కు రెండూ ఒకటే కావు.
అందువల్ల ఇంట్లో నివసించే హక్కు ఉందని మాత్రమే ఆ ఇంటిపై పూర్తి యాజమాన్యం ఉందని భావించకూడదు. సంబంధిత పరిస్థితులను బట్టి న్యాయపరమైన హక్కులు మారవచ్చు.
9. విడాకుల సమయంలో ఏ విషయాలను స్పష్టంగా రాసుకోవాలి?
ఉమ్మడి ఇల్లు, హోమ్లోన్ ఉన్న దంపతులు విడాకుల సమయంలో సెటిల్మెంట్ చేసుకుంటే కింది అంశాలను స్పష్టంగా నమోదు చేసుకోవడం మంచిది.
ఇకపై ఈఎంఐ ఎవరు చెల్లించాలి?
ఇంటిని ఎవరు కొనసాగించాలి?
ఒకరి వాటాను మరొకరు కొనుగోలు చేస్తారా?
ఇంటిని విక్రయిస్తే డబ్బును ఎలా పంచుకోవాలి?
మిగిలిన హోమ్లోన్ను ఎలా పరిష్కరించాలి?
బ్యాంకు రుణ ఒప్పందంలో మార్పులు అవసరమా?
పన్నులు, రిజిస్ట్రేషన్, ఇతర ఖర్చులను ఎవరు భరించాలి?
ఇలాంటి అంశాలను స్పష్టంగా పరిష్కరించుకోవడం భవిష్యత్తులో వివాదాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
10. ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం
విడాకుల ఒప్పందం భార్యాభర్తల మధ్య ఉన్న బాధ్యతలను నిర్ణయించవచ్చు. కానీ బ్యాంకుతో ఉన్న హోమ్లోన్ ఒప్పందం నుంచి ఒక సహ-రుణగ్రహీతను తొలగించాలంటే సాధారణంగా బ్యాంకు అనుమతి మరియు అవసరమైన రుణ ప్రక్రియలు పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది.
అలాగే హోమ్లోన్లో పేరు ఉండటం, ఇంటి టైటిల్లో పేరు ఉండటం రెండు వేర్వేరు విషయాలు. అందుకే విడాకుల సమయంలో ఆస్తి పత్రాలు, రుణ పత్రాలు, సెటిల్మెంట్ ఒప్పందం అన్నింటినీ న్యాయ నిపుణుడితో పరిశీలించడం మంచిది.
గమనిక:
ఇక్కడ ఇచ్చిన సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఆస్తి హక్కులు, విడాకుల సెటిల్మెంట్, హోమ్లోన్ బాధ్యతలు కేసు పరిస్థితులు, ఆస్తి పత్రాలు మరియు వర్తించే చట్టాలపై ఆధారపడి మారవచ్చు. వ్యక్తిగత కేసులో నిర్ణయం తీసుకునే ముందు అర్హత కలిగిన న్యాయ నిపుణుడు లేదా సంబంధిత ఆర్థిక నిపుణుడి సలహా తీసుకోవడం మంచిది.