Office Stress: డెడ్లైన్ల ఒత్తిడి, వరుస సమావేశాలు, బాస్ నుంచి పెరుగుతున్న పని భారం, పూర్తికాని టాస్క్లపై ఆందోళన.. నేటి ఉద్యోగ జీవితంలో ఒత్తిడి సర్వసాధారణంగా మారిపోయింది. చాలామంది దీనిని ఉద్యోగంలో భాగంగానే భావించి పట్టించుకోకుండా ముందుకు సాగుతుంటారు. అయితే, ప్రతి ఒత్తిడిని సాధారణమని భావించడం మాత్రం సరైంది కాదు. కొన్ని గంటలు లేదా రోజుల పాటు ఉండే పని ఒత్తిడి సహజమే అయినప్పటికీ, అదే పరిస్థితి నిరంతరం కొనసాగుతూ నిద్ర, పని, వ్యక్తిగత సంబంధాలు, రోజువారీ జీవితంపై ప్రభావం చూపడం ప్రారంభిస్తే జాగ్రత్తపడాల్సిన సమయం ఆసన్నమైనట్లే.
మానసిక ఒత్తిడి అనేది కేవలం మనసుకు సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు. అది క్రమంగా మన శారీరక ఆరోగ్యం, పనితీరు, కుటుంబ జీవితం, సామాజిక సంబంధాలపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఒత్తిడిని ఎప్పుడు సాధారణ స్థాయిగా భావించాలి? ఎప్పుడు నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాలి? అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
భారతదేశంలో మానసిక ఆరోగ్య పరిస్థితి
2015-16 జాతీయ మానసిక ఆరోగ్య సర్వే ప్రకారం, భారతదేశంలోని వయోజన జనాభాలో సుమారు 10.6 శాతం మంది ఏదో ఒక మానసిక రుగ్మతతో బాధపడుతున్నట్లు వెల్లడైంది. అయితే సమస్య ఉన్నప్పటికీ, చికిత్స అవసరమైన చాలామంది సకాలంలో నిపుణులను సంప్రదించడం లేదని కూడా ఈ సర్వే సూచిస్తోంది. అంటే మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను గుర్తించడంలోనే కాకుండా, వాటికి సరైన సమయంలో సహాయం పొందడంలో కూడా పెద్ద అంతరం ఉందని అర్థమవుతోంది.
సాధారణ ఒత్తిడికి.. మానసిక సమస్యకు మధ్య తేడా ఏమిటి?
మనోవైద్య, మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడు ప్రొఫెసర్ (డా.) నిమేష్ జి. దేశాయ్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రతి మానసిక ఒత్తిడిని ఒక వ్యాధిగా పరిగణించాల్సిన అవసరం లేదు. సాధారణ ఒత్తిడి, మానసిక క్షోభ, మానసిక రుగ్మతలు వేర్వేరు పరిస్థితులు కావచ్చు. ఉదాహరణకు పని భారం పెరిగినప్పుడు కొద్దిరోజులు టెన్షన్గా అనిపించడం, డెడ్లైన్ దగ్గరపడినప్పుడు ఆందోళన చెందడం లేదా ఎక్కువ పని చేసిన తర్వాత అలసట రావడం సహజం. కానీ ఈ భావనలు ఎక్కువ కాలం కొనసాగుతూ, వ్యక్తి సాధారణ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేయడం ప్రారంభిస్తే మాత్రం వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే అప్రమత్తం కావాలి
నిరంతరం చిరాకుగా ఉండటం, కారణం లేకుండానే ఆందోళన చెందడం, రాత్రిళ్లు నిద్ర పట్టకపోవడం లేదా అతిగా నిద్రపోవడం వంటి మార్పులను గమనించాలి. అలాగే పనిపై ఆసక్తి తగ్గిపోవడం, ఏకాగ్రత కోల్పోవడం, చిన్న పనులు కూడా భారంగా అనిపించడం, ఎప్పుడూ అలసిపోయినట్లుగా ఉండటం, కుటుంబ సభ్యులు లేదా స్నేహితులతో కలవకుండా దూరంగా ఉండటం వంటి లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకారం, నిరంతర విచారం, గతంలో ఆనందాన్ని ఇచ్చిన విషయాలపై ఆసక్తి కోల్పోవడం, నిద్ర, ఆకలి అలవాట్లలో మార్పులు, శక్తి తగ్గడం, ఏకాగ్రత సమస్యలు వంటి లక్షణాలు మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలకు సంబంధించిన సంకేతాలుగా ఉండవచ్చు.
ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?
ఒత్తిడి లేదా ఆందోళన కొంతకాలం తర్వాత కూడా తగ్గకుండా కొనసాగితే, రోజువారీ పనులు చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలిగిస్తే లేదా స్వయంగా పరిస్థితిని నియంత్రించుకోవడం కష్టంగా అనిపిస్తే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది. సహాయం కోరడం అంటే తప్పనిసరిగా మందులు తీసుకోవాల్సిందే అని కాదు. వ్యక్తి పరిస్థితిని బట్టి నిపుణులు కౌన్సెలింగ్, థెరపీ, జీవనశైలి మార్పులు లేదా ఇతర అవసరమైన చికిత్సలను సూచించవచ్చు.
చివరగా, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం కంటే, సమస్యను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించడం ముఖ్యం. పని ఒత్తిడి మన జీవితాన్ని నియంత్రించడం ప్రారంభించే ముందు, మనమే దానిని గుర్తించి సరైన సహాయం తీసుకోవాలి. ఎందుకంటే ఆరోగ్యకరమైన జీవితానికి శారీరక ఆరోగ్యంతో పాటు మానసిక ప్రశాంతత కూడా అంతే అవసరం.